Ўсимликларга ўғит бериш ҳосилдорликни оширишнинг энг муҳим омилларидан биридир. Аммо кўпчилик ҳолатларда ўғит фойда ўрнига зарар келтириб, ўсимлик илдизининг куйишига сабаб бўлади. Натижада экинлар суст ривожланади, барглари сарғаяди, ҳатто бутунлай нобуд бўлиши ҳам мумкин. Қуйида ўғит илдизни қачон, нима сабабдан ва қандай механизм орқали куйдириши, ҳамда бу ҳолатнинг олдини олиш йўллари батафсил ёритилади.
Ўғит илдизни қандай куйдиради?
Минерал ўғитлар таркибида турли тузлар бўлади. Агар тупроқда бу тузлар миқдори кескин ошиб кетса, осмотик босим бузилади. Бундай шароитда илдиз сувни шимиб ололмайди, аксинча, ўзидаги намликни тупроққа чиқариб юборади. Шу жараён илдиз ҳужайраларининг қуриши ва нобуд бўлишига олиб келади. Бу ҳолат илмий жиҳатдан “кимёвий куйиш” деб аталади.
Илдиз куйишига олиб келадиган асосий сабаблар
1️⃣ Ўғит меъёридан ортиқ солинганда
“Кўп берсам, ҳосил кўп бўлади” деган фикр — энг катта хато. Меъёридан ортиқ берилган ўғит тупроқдаги туз миқдорини ошириб, илдиз фаолиятини издан чиқаради.
2️⃣ Қуруқ тупроққа ўғит сепилганда
Намлик бўлмаса, ўғит бир жойда тўпланиб қолади ва илдиз билан бевосита алоқада бўлиб, уни куйдиради. Айниқса иссиқ об-ҳавода бу хавф янада кучаяди.
3️⃣ Янги кўчат ёки ниҳолларга бевосита ўғит теккизилганда
Ёш илдизлар жуда нозик бўлади. Карбамид, аммиакли селитра каби тез таъсир қилувчи минерал ўғитлар ниҳолни бир неча кун ичида нобуд қилиши мумкин.
4️⃣ Хлор ва азот миқдори юқори ўғитлар нотўғри ишлатилганда
Калий хлорид, аммиакли ўғитлар тупроқда тўпланиб қолса, илдиз тўқималарини шикастлайди ва ўсишни секинлаштиради.
5️⃣ Суюқ ўғитлар суюлтирилмасдан берилганда
Концентрат ҳолидаги суюқ ўғит илдиз ҳужайраларини “ёқиб юборади”, натижада ўсимлик тез сўлиб қолади.
